Tác hại kinh hoàng của bụi công nghiệp và cách phòng chống

 Trong các nhà xưởng, bất cứ giai đoạn nào trong quá trình sản xuất đều phát sinh rất nhiều bụi. Những hạt bụi tôn tại ở dạng vật chất rất bé, lơ lững trong không khí và có thể bám vào máy móc hoặc bị con người hít phải . Từ đó dẫn tới rất nhiều bệnh lý nghiêm trọng xảy ra và còn nhiều tác hại khủng khiếp do bụi công nghiệp.

Bụi là gì và có tác hại như thế nào ?

 Khắp mọi nơi chúng ta đều có thể bắt gặp các bụi khác nhau, từ trong gia đình, văn phòng , ngoài đường cho tới công trường, trong xí nghiệp, nhà máy vật liệu xây dựng... Vậy những nguồn gây ra bụi là gì ? 

Bụi trong sản xuất thường tạo ra : trong các khâu thi công làm đất đá, mìn, bốc dỡ nhà cửa, đập nghiền sàng đá và các vật liệu vô cơ khác, nhào trộn bêtông, vôi vữa, chế biến vật liệu, chế biến vật liệu hữu cơ khi nghiền hoặc tán nhỏ. 

Bụi trong quá trình vận chuyển : vật liệu rời bụi tung ra do kết quả rung động, khi phun sơn bụi tạo ra dưới dạng sương, khi phun cát để làm sạch các bề mặt tường nhà. 

Bụi tại các công trình : việc xây dựng nhà cửa và nhà máy bêtông đúc sẵn, có các thao tác thu nhận và sử dụng một số lượng lớn chất liên kết và phụ gia phải đánh đóng nhiều lần, thường xuyên tạo ra bụi có chứa SiO2.

Tác hại của bụi công nghiệp với con người:

Trong quá trình sinh hoạt , các hạt bụi có thể bám vào các mạch động cơ điện gây hiện tượng đoãn mạch và có thể làm cháy động cơ điện. Các nghiên cứu khoa học cho thấy bụi gây tác hại lớn đối với sức khoẻ của người lao động. Mức độ ảnh hưởng của bụi lên các bộ phận cơ thể con người phụ thuộc vào tính chất hoá lý, tính độc, độ nhỏ và nồng độ bụi. 

Bụi có thể gây ra các loại bệnh cho con người như :

- Bệnh da và niêm mạc: bụi bám vào da làm sưng lỗ chân lông dẫn đến bệnh viêm da, còn bám vào niêm mạc gây ra viêm niêm mạc. Đặc biệt có 1 số loại bụi như len dạ, nhựa đường còn có thể gây dị ứng da.

-Bệnh về mắt: bụi bám vào mắt gây ra các bệnh về mắt như viêm màng tiếp hợp, viêm giác mạc. Nếu bụi nhiễm siêu vi trùng mắt hột sẽ gây bệnh mắt hột. Bụi kim loại có cạnh sắc nhọn khi bám vào mắt làm xây xát hoặc thủng giác mạc, làm giảm thị lực của mắt.Nếu là bụi vôi khi bắn vào mắt gây bỏng mắt.

- Bệnh tai : bụi bám vào các ống tai gây viêm, nếu vào ống tai nhiều quá làm tắc ống tai.-Đối với bộ máy tiêu hoá: bụi vào miệng gây viêm lợi và sâu răng. Các loại bụi hạt to nếu sắc nhọn gây ra xây xát niêm mạc dạ dày, viêm loét hoặc gây rối loạn tiêu hoá.

- Bệnh hô hấp: vì bụi chứa trong không khí nên tác hại lên đường hô hấp là chủ yếu. Bụi trong không khí càng nhiều thì bụi vào trong phổi càng nhiều. Bụi có thể gây ra viêm mũi, viêm khí phế quản, loại bụi hạt rất bé từ 0.1-5mk vào đến tận phế nang gây ra bệnh bụi phổi. Bệnh bụi phổi được phân thành:·

- Bệnh toàn thân : nếu bị nhiễm các loại bụi độc như hoá chất, chì, thuỷ ngân, thạch tín…khi vào cơ thể, bụi được hoà tan vào máu gây nhiễm độc cho toàn cơ thể.

Tác hại của bụi với máy móc công nghiệp

Trong quá trình sản xuất , các loại bụi công nghiệp có thể là nguyên nhân gây bệnh đặc biệt nghiêm trọng cho  người lao động, như : bụi silic (bụi có chứa SiO2 trong vôi, ximăng,…) ; bụi silicat (bụi silicat, amiăng, bột tan).· Bệnh bụi than (bụi than) ; Bệnh bụi nhôm (bụi nhôm).... 

Nguy hiểm hơn, các hạt bụi cứng có vào thể máy móc thiết bị làm cho máy móc thiết bị chóng mòn; hoặc bụi bám vào các ổ trục làm tăng ma sát.·Vì vậy trong sản xuất cần phải có biện pháp phòng và chống bụi toàn diện.

Biện pháp phòng chống bụi trong công nghiệp

Điều quan trọng nhất để giảm tác hại của bụi đối với máy móc trong sản xuất công nghiệp là phòng bụi - tức là ngăn chặn các nguồn tạo bụi có thể. Các phương pháp phổ biến để phòng bụi trong công nghiệp là sử dụng các hệ thống hút - lọc bụi chuyên dụng bao gồm :

- Khử bụi bằng buồng lắng bụi ly tâm

- Hút và lọc bụi bằng điện, khử bụi bằng máy siêu âm

- Bên cạnh đó có thể dùng các loại lưới lọc bụi bằng phương pháp ion hoá tổng hợp.

- Xử lý bụi bằng phương pháp ướt hoặc tổ chức sản xuất trong không khí ẩm nếu điều kiện cho phép 

- Sử dụng hệ thống thông gió tự nhiên và nhân tạo, rút bớt độ đậm đặc của bụi trong không khí bằng các hệ thống hút bụi, hút bụi cục bộ trực tiếp từ chỗ bụi được tạo ra.

- Mua sắm các loại máy hút bụi công nghiệp cho nhà xưởng để làm sạch sàn và máy móc

Các đơn vị cần nâng cao tinh thần trách nhiệm phòng ngừa bụi trong môi trường sản xuất tới tất cả bộ phận và người lao động trực tiếp.

Đối với các khu chế biến thực phẩm hay nông sản, khi xay, nghiền, sàng, bốc dỡ các loại vật liệu hạt rời hoặc dễ sinh bụi là cơ giới hoá quá trình sản xuất để công nhân ít tiếp xúc với bụi. Các biện pháp chống bụi cho nhà xưởng chế biến gồm :

- Che đậy các bộ phận máy phát sinh nhiều bụi bằng vỏ che, từ đó đặt ống hút thải bụi ra ngoài.

- Thường xuyên tổ chức làm tổng vệ sinh nơi làm việc để giảm trọng lượng bụi dự trữ trong môi trường sản xuất.

- Thiết kế và bố trí các xí nghiệp, xưởng gia công một cách hợp lý…tránh phát ra nhiều bụi, xa các vùng dân cư, các khu vực nhà ở. Công trình nhà ăn, nhà trẻ đều phải bố trí xa nơi sản xuất phát sinh ra bụi.

- Đảm bảo che phủ xe tải trên đường vận chuyển các nguyên vật liệu, bán thành phẩm, thành phẩm mang bụi phải bố trí riêng biệt để tránh tình trạng tung bụi vào môi trường sản xuất nói chung và ở các khu vực gián tiếp. 

- Thực hiện tưới ẩm mặt đường khi trời nắng gió, hanh khô.

Cuối cùng, cần trang bị đầy đủ quần áo bảo hộ lao động và các công cụ an toàn cho những công nhân trực tiếp tiếp xúc với nguồn bụi tại nhà máy, xưởng sản xuất. Cần đề cao ý thức phòng bụi không cho bụi lọt qua để phòng ngừa cho người lao động làm việc ở những nơi nhiều bụi, đặc biệt đối với bụi độc